Ετικέτες

6 Μαΐ 2018

6. ΜΑΪΟΥ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ


10.0 ΤΕΚΜΗΡΙΑ 


11.00 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Ι - ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΡΚΟΛΗΣ ΣΟΦΙΑ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗ 

Ο Μίκης Θεοδωράκης μετά το τέλος της απονομής του χρυσού δίσκου για το άλμπουμ «Συνάντηση» και της συναυλίας που ακολούθησε, με όρθιο όλο τον κόσμο να χειροκροτεί, δήλωσε: «Αυτό το σημερινό, για τη μουσική μου, το θεωρώ ένα νέο ξεκίνημα. Είναι, λοιπόν, ένα καινούριο ξεκίνημα και το οφείλω στον Κορκολή. Γιατί ο Στέφανος Κορκολής είναι ένας σημαντικός, μεγάλος συνθέτης, κατ’ αρχήν, και είναι μεγάλο βάρος ένας συνθέτης ν’ αναγνωρίζει έναν άλλον συνθέτη. Αυτό δεν γίνεται ποτέ! Μόνον ο Λίστ το έκανε αυτό. Ήταν ο μόνος. Αυτή η αγάπη και η αφοσίωση του Κορκολή δεν είναι λόγια, είναι έργα… Στο παίξιμό του συνδυάζει τον Απόλλωνα με τον Διόνυσο. Μπορεί να γίνεται, από τη μια στιγμή στην άλλη, Απόλλων ή Διόνυσος. Αυτό είναι πολύ δύσκολο. Σε κάνει να αισθάνεσαι φως!»

Ήδη η «Συνάντηση» έχει ταξιδέψει σε 20 πόλεις ανά την Ελλάδα σημειώνοντας τεράστια επιτυχία. Οι κριτικές παντού ήταν διθυραμβικές. Από πολλούς η «Συνάντηση» του Μίκη Θεοδωράκη, του Στεφάνου Κορκολή και της Σοφίας Μανουσάκη θεωρείται ως η επιτυχία του χειμώνα. Σε όλες τις συναυλίες συμμετείχαν τοπικές χορωδίες ή μουσικά σχολεία, κατόπιν επιθυμίας του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη και του Στέφανου Κορκολή..


12.40 ROMANCERO CITANO - MIKIS THEODORAKIS 
F.G. Lorca* - Οδ. Ελύτης* , Τραγουδά Η Αρλέτα‎

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΣΥΜΦΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ 

Μέσα από το συμφωνικού του έργο, ο Μίκης Θεοδωράκης απαντάει σε ερώτημα που θέτει στον εαυτό του: «Από πού έρχεσαι;» και «Πού πας;». Το πιανιστικό του έργο, οι συμφωνίες του, τα «Πάθη» («Κατά Σαδδουκαίων»), οι όπερες περιέχουν τις απαντήσεις. Όλα αυτά τα έργα συνδέονται με την ελληνική παράδοση. Αποκαλύπτουν το σεβασμό του Θεοδωράκη και την πλούσια μουσική της Ελλάδας, με την μεγάλη της ποικιλία τραγουδιών, χορών και μουσικών οργάνων. Στο συμφωνικό του έργο, ο Θεοδωράκης ασχολείται με τα πρώιμα χαρακτηριστικά αυτής της μουσικής - το συμφωνικό χρώμα των οργάνων, τους διάφορους χορευτικούς ρυθμούς, τον μεγάλο αριθμό μελωδιών της βυζαντινής μουσικής και την αγροτική και αστική λαϊκή μουσική. Ο ηχητικός του παλμός γίνεται σφυγμός για τον Θεοδωράκη.

Αντίθετα με τους δυτικό-ευρωπαίους συνθέτες της avant-garde, ο Θεοδωράκης βάζει τον άνθρωπο στο κέντρο του έργου του. Παρότι, μάλιστα, και εκείνος διαβαίνει νέους και απαιτητικούς δρόμους, οι συναυλίες του παρακολουθούνται από ανθρώπους όλων των κοινωνικών τάξεων.

Οι συμφωνικές συνθέσεις του Θεοδωράκη δεν υπάρχουν ως αυτοσκοπός. Τα θέματα και το περιεχόμενο των έργων του είναι χειροπιαστά: στο κέντρο τους βρίσκεται η διαμαρτυρία εναντίον του υποτιθέμενου αμετάβλητου και το μέλλον της ανθρωπότητας.

Ο Θεοδωράκης χειρίζεται τα θέματα της εποχής του με τέτοιο τρόπο που μας γεμίζουν - εμάς ως ακροατές και μουσικούς - με επιτυχία και ελπίδα. Νιώθουμε πλουσιότεροι και δυνατότεροι. Το συμφωνικό έργο του Θεοδωράκη μας κάνει να σκεφτόμαστε και δημιουργεί μέσα μας μια δυνατή επιθυμία για ειρήνη και ελευθερία.





13.30 1o ΣΥΜΦΩΝΙΑ
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ: Mikis Theodorakis, St. Petersburg State Academic Cappella Symphony Orchestra
Symphony No. 1 (1948-1953): I. Allegro - Andante - Allegro


Mikis Theodorakis, St. Petersburg State Academic Cappella Symphony Orchestra,

Symphony No. 1 (1948-1953): II. Andante - Piu mosso - Andante

Mikis Theodorakis, St. Petersburg State Academic Cappella Symphony Orchestra,

Symphony No. 1 (1948-1953): III. Allegro moderato - Adagio - Allegro

Mikis Theodorakis, St. Petersburg State Academic Cappella Symphony Orchestra,

Adagio for flute, clarinet, trumpet and string orchestra "Dedicated to the victims of th Bosnian war" (1993)

Mikis Theodorakis, St. Petersburg State Academic Cappella Symphony Orchestra


14.30 2ο ΣΥΜΦΩΝΙΑ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ως αντι-Μακρόνησος



Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ γράφτηκε αρχικά στο Παρίσι από το 1955 έως το 1958 για να ολοκληρωθεί στη δεκαετία του ’80 και πάλι στο Παρίσι. Την Πρώτη Περίοδο (1954-60) τη χαρακτηρίζουν δύο βασικά στοιχεία:
Το πρώτο που αφορά το περιεχόμενο, αντανακλά τη βασική ψυχολογία που τον διακατείχε λίγα μόλις χρόνια μετά τις τραυματικές εμπειρίες του στον εμφύλιο πόλεμο με αποκορύφωση τη δοκιμασία της Μακρονήσου. Αγωνία, αποτροπιασμός, απελπισία, βαναυσότητα, άβυσσος, σκληρότητα, χάος, με νησίδες γαλήνης που κάνουν τη σκοτεινή και απάνθρωπη διάθεση ακόμα πιο σκοτεινή.
Θα λέγαμε με λίγα λόγια ότι τα έργα αυτής της περιόδου τα χαρακτηρίζει μια έντονη, σχεδόν βίαιη άρνηση της βαναυσότητας και της βίας σαν αποτέλεσμα του εμφύλιου πολέμου που βίωσε στο πετσί της η γενιά του συνθέτη.
Το δεύτερο στοιχείο αφορά την τεχνική που ανέπτυξε ο Θεοδωράκης στην ίδια περίοδο και που στηρίζεται στη χρήση της «τετραχορδικής» μουσικής γραφής. Αυτή η τεχνική ταιριάζει απόλυτα με την ψυχική διάθεση του συνθέτη. Τον βοηθά ώστε να μετουσιώσει τα δραματικά και συχνά τραγικά στοιχεία, συναισθήματα και ιδέες σε μουσικές τοιχογραφίες με κυρίαρχες ηχητικές αποχρώσεις εκείνης της θύελλας που είχε καλύψει τη ζωή της Ελλάδας την εποχή του εμφυλίου πολέμου.
Όταν μετά τριάντα χρόνια και πάλι στο Παρίσι ο Θεοδωράκης ετοιμάζεται να δώσει την τελική φόρμα στη Συμφωνία του, την ανθρωπότητα απειλούν ξανά τα σύννεφα ενός πολέμου και μάλιστα πυρηνικού. Τότε προσθέτει το «Τραγούδι της Γης» που το εμπιστεύεται συμβολικά στις φωνές των παιδιών. Ακολουθούν οι βρυχηθμοί του επερχόμενου πολέμου.
Στο finale, σαν να θέλει να εξορκίσει το κακό, ο Θεοδωράκης χρησιμοποιεί το τελευταίο μέρος από τη ΣΟΥΙΤΑ αρ. 1, που βασίζεται σε μοτίβα εμπνευσμένα από τη μουσική της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Κρήτης, που είναι φυσικό να συμβολίζουν μέσα του την ίδια τη Ζωή. Προς το τέλος αυτού του μέρους ο συνθέτης εμφανίζει μια βυζαντινή μελωδία με τρόπο καθαρά θριαμβευτικό, σαν να θέλει να μας πει ότι το αντίδοτο του Πολέμου και της Άρνησης δε βρίσκεται μόνο μέσα στη Χαρά του Χορού, αλλά και μέσα στη Παράδοση που μας βοηθά να παραμείνουμε δυνατοί.
Όπως στο τέλος της Τραγωδίας, έτσι και εδώ ο συνθέτης στο Πέμπτο Μέρος, το τελικό τέλος του έργου, καταφεύγει σε μια μουσική Έξοδο ενός φανταστικού Χορού. 

Συμφωνία αρ. 2: I. Andante - Andante moderato - Andante cantabile - Allegro marcato


Συμφωνία αρ. 2: II. Presto - Adagio - Vivace - Adagio - Andante sostenuto

Συμφωνία αρ. 2: III. Andante - Andante cantabile - Lento - Allegro - Adagio

Συμφωνία αρ. 2: IV. Presto - Adagio

Συμφωνία αρ. 2: Applause


15.30 3ο ΣΥΜΦΩΝΙΑ 

Mikis Theodorakis, Κωνσταντίνος Καβάφης, Διονύσιος Σολωμός
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ: N. Belova, Svestnikov Chorus, Moscow Symphony Orchestra, Dmitri Kitaenko

Ι. Η τρελή μάνα

N. Belova, Svestnikov Chorus, Moscow Symphony Orchestra, Dmitri Kitaenko,

II. Η τρελή μάνα

N. Belova, Svestnikov Chorus, Moscow Symphony Orchestra, Dmitri Kitaenko,


ΙΙΙ. Η Πόλις - Τρεις βυζαντινοί ύμνοι της Μεγάλης Παρασκευής

N. Belova, Svestnikov Chorus, Moscow Symphony Orchestra, Dmitri Kitaenko,

IV. Η τρελή μάνα

N. Belova, Svestnikov Chorus, Moscow Symphony Orchestra, Dmitri Kitaenko,


17.30 4ο ΣΥΜΦΩΝΙΑ 
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ: Λουκάς Καρυτινός, Μ. Δρακοπούλου, Κική Μορφωνιού, Δ. Χατζηγεωργίου (τσέλλο), Λ. Τασσοπούλου, Ορχήστρα & Χορωδία "Φιλαρμονία"
ΚΟΜΜΑΤΙΑ:

Συμφωνία "Των Χορικών" - 1ο Μέρος: Αισχύλου Ευμένιδες

Λουκάς Καρυτινός, Μ. Δρακοπούλου, Κική Μορφωνιού, Δ. Χατζηγεωργίου (τσέλλο), Λ. Τασσοπούλου, Ορχήστρα & Χορωδία "Φιλαρμονία"

Συμφωνία "Των Χορικών" - 2ο Μέρος: Ευριπίδου Φοίνισσες

Λουκάς Καρυτινός, Μ. Δρακοπούλου, Κική Μορφωνιού, Δ. Χατζηγεωργίου (τσέλλο), Λ. Τασσοπούλου, Ορχήστρα & Χορωδία "Φιλαρμονία"


19.00 7ο ΣΥΜΦΩΝΙΑ 

Στο Πρώτο Μέρος της ΕΒΔΟΜΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ θα λέγαμε ότι η μουσική είναι «περιγραφική» με την έννοια που τη συναντάμε στα έργα των μορφών του «Μουσικού Ποιήματος», σαν να θέλει ο συνθέτης να μεταφέρει το νόημα των στίχων σε αντίστοιχες μουσικές. Και φυσικά να εκφράσει το ΟΛΟΝ της Ποίησης σε μια νέα ενότητα Ποίησης και Μουσικής σε ένα ΟΛΟΝ ενός νέου έργου.

Ζητώντας το Θεό ζητούσα εσένα. Η γέννηση τη Άνοιξης. Οι πρώτοι ψίθυροι της ζωής. Οι σταλακτίτες σπάζουν. Η μελωδία της Άνοιξης προσπαθεί να απαλλαγεί από τις ομίχλες του χειμώνα. Μέσα από την παγωμένη γη αναδύεται το τραγούδι των ανθρώπων. Είναι δειλό, μονότονο, φοβισμένο, βασισμένο μόνο σε δύο νότες σε διάστημα τόνου: πρώτα RE – MI και στη συνέχεια SOL – LA. Το αρχίζουν οι μπάσοι με τους τενόρους, στους οποίους αργότερα έρχονται να προστεθούν πρώτα οι άλτες και μετά οι σοπράνες μέσα σε μια συνεχή κορύφωση. Που δείχνει προσπάθεια, κόπο και επιμονή. Ανάμεσα σ’ αυτές τις διαδοχικές εισόδους των φωνών η ορχήστρα πότε περιγράφει ρο ξύπνημα της γης (θροΐσματα φύλλων, μυκηθμοί από τις ρίζες, τριγμοί απ’ τους κορμούς) και πότε ξαναπιάνει το Τραγούδι της Άνοιξης που προσπαθεί να απαλλαγεί από τα δεσμά του Πάγου που αντιπροσωπεύουν τα διάφωνα αντιθέματα και οι συγχορδίες «πακέτα» που δημιουργούν την αίσθηση πότε κραυγών και πότε κρότων (Μέτρα 1-104).


Μέτρο 78: Τα θριαμβικά εμβατήρια από τα πρώτα ρυάκια-χείμαρρους (από το λιώσιμο των πάγων) που σιγά σιγά θα γίνουν ποταμός.


Ζητώντας το Θεό ζητούσα εσένα: Ενώνεται το θεϊκό θαύμα της Άνοιξης με τη θεϊκή αναζήτηση του Έρωτα.


Γεννήθηκα να χαιρετήσω τον ήλιο των ματιών σου: Εγώ, μαζί με την Άνοιξη και οι δύο μαζί, εγώ και η γη, εγώ και η Ζωή γινόμαστε ένα, για να χαιρετήσουμε τον Έρωτα (Πανθεϊσμός).


[Μέτρα 105-125 In stesso tempo]
Λυρικό σχόλιο (μικρός λυρικός ύμνος) στην Ευδία και στη Χαρά της επερχόμενης Άνοιξης. Ακολουθεί ένα σύντομο πέρασμα που μας υπενθυμίζει τους ψιθύρους της Άνοιξης και το λιώσιμο των κρυστάλλων που μας οδηγεί στην είσοδο της Χορωδίας (διπλή-οκτάφωνη) και στην αρχή του Ύμνου στον Έρωτα.

Τα μαλλιά σου αρωματίζουν τη Νύχτα
Μέσα στη φούχτα της αγάπης χωράει το Σύμπαν.
Το φως κελαηδάει στις φλέβες του χόρτου και της πέτρας.


Η πλατιά μελωδία – το κύριο μουσικό θέμα – το εκθέτει η χορωδία Α. Είναι ένα τραγούδι που απευθύνεται 


στη γυναίκα Άνοιξη
στη γυναίκα Έρωτα.


Ενώ η χορωδία Β και η ορχήστρα φαίνεται να εμπνέονται από το στίχο «Το φως κελαηδάει…» προσπαθώντας να δημιουργήσουν ηχητικό φως και να εκφράσουν μουσικά τις «φλέβες του χόρτου και τις πέτρας» που κελαηδούν… Είναι μια σελίδα μουσικού οργασμού στα όρια των δυνατοτήτων των ανθρώπινων φωνών.


[Μέτρα 126-162]
Η ορχήστρα με το προεξάρχον θέμα στο φλάουτο, που θα ολοκληρώσουν το κλαρίνο και το όμποε, ξεκινά σαν ένα ρυάκι, για να οδηγήσει στο μεγάλο ποτάμι, που παφλάζοντας και προχωρώντας ορμητικά σαν ένα ανοιξιάτικο εμβατήριο χαράς, με τη χορωδία να λέει τους στίχους


Γεννήθηκα να χαιρετήσω τον ήλιο των ματιών σου
Είμαι ο έναστρος ουρανός του θέρους.


[Μέτρα 163-243]
Αιφνιδίως ο συνθέτης διακόπτει τη ροή του ποιήματος, για να παρεμβάλει μια εικόνα του θέρους ταυτιζόμενη με το «ελληνικό καλοκαίρι» χάρη στο δημώδες τραγούδι


Τούτο το καλοκαιράκι (- μαύρα γλυκά μου μάτια -)
κυνηγούσα ένα πουλάκι.


Μπορούμε να φαντασθούμε τον νεαρό Βάκχο να παραμονεύει την αγαπημένη του πίσω από τις σκιές των φύλλων.
Εκεί οδηγεί η ερωτική Άνοιξη: στο ερωτικό θέρος, το ελληνικό.
Ταυτόχρονα μας δίνει τη μουσική του αντίληψη για την εναρμόνιση και ενορχήστρωση ενός δημώδους υλικού και τον τρόπο ενσωμάτωσής του μέσα σ’ ένα ευρύτερο συμφωνικό έργο (όπως έχει κάνει με τα υλικά των βυζαντινών ύμνων στην ΤΡΙΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ).


Συμφωνία αρ. 7 "Εαρινή"


Συμφωνία αρ. 7 "Εαρινή": ΙΙΙ. Το εμβατήριο του ωκεανού

Συμφωνία αρ. 7 "Εαρινή": IV. Κυρά των αμπελιών


20.30 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΠΕΡΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΗΛΕΚΤΡΑ - ΜΗΔΕΙΑ - ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ